Tweedaagse training
Kritisch Denken
in het AI tijdperk
Programmaoverzicht
Ontwerpprincipes voor deze training:
Trainingsbrochure
Onderbouwd programma:
Kritisch denken in het AI tijdperk
Wat geloof je als alles waar lijkt?
Wie zegt dat?
Een kind leest een antwoord op een scherm. Het is helder geschreven, netjes opgebouwd, vol zelfvertrouwen. Eén detail klopt niet. Twee bronnen bestaan niet. Het kind merkt er niets van, want fouten zien er tegenwoordig uit als goede antwoorden.
Kritisch denken was altijd al meer dan 'een mening of kritiek hebben'. Het is een vakmanschap: analyseren, interpreteren, evalueren, concluderen, uitleggen en jezelf bijsturen. Maar de wereld waarin kinderen dat moeten leren is veranderd. Ze krijgen niet langer te maken met rommelige informatie die duidelijk gecheckt moet worden. Ze krijgen te maken met perfect geformuleerde antwoorden die vriendelijk met hen meepraten. En dat laatste is het venijnigste.
Onderzoek laat zien dat taalmodellen systematisch de kant kiezen van de gebruiker: vraag of jouw idee klopt, en het antwoord is meestal ja. In experimenten schoof niet alleen de tekst die mensen schreven op richting het model, maar ook hun eigen mening. Een denkpartner die het altijd met je eens is, is geen denkpartner.
Twee dagen, één vraag
In deze tweedaagse vertalen we de psychologie van het denken naar direct toepasbare didactiek, met één vraag als rode draad: hoe leer je kinderen (en jezelf) beoordelen wat je gelooft, in een tijd waarin het meeste wat je leest overtuigend klinkt?
Het antwoord is niet wantrouwen. Wie alles wantrouwt, denkt net zo min als wie alles gelooft. Het antwoord is afstemmen: precies weten wanneer je iets kunt aannemen, wanneer je moet controleren en hoe je dat doet. Dat is een vaardigheid, en die kun je leren. Vanaf vier jaar oud.
Dag 1 – Het Intellectueel Kompas
Na een pakkende en praktische start bouwen we het Intellectueel Kompas van Paul & Elder in drie pijlers op. De Bouwstenen: hoe ontleed je een redenering naar doel, perspectief, vooronderstellingen en consequenties, en wat betekent dat bij een tekst zonder auteur?
De Meetlat: is dit duidelijk, accuraat, logisch, relevant? Precies hier zit de val van deze tijd, want AI-taal scoort maximaal op duidelijkheid en dat verhult dat de norm accuraatheid daarmee nog niet is gehaald. En het Karakter: intellectuele bescheidenheid, moed, empathie en autonomie. Moed betekent nu ook: durven tegenspreken tegen een antwoord dat vloeiend en zelfverzekerd klinkt. We koppelen dit aan concrete doelen en activiteiten
Dag 2 – Denken zichtbaar maken
Deze dag draait om cultuur. Denken is van nature onzichtbaar; de denkroutines van Harvard Project Zero halen het naar buiten. Je ontvangt het complete pakket van 73 Nederlandstalige denkroutines, gecategoriseerd op doel, en je leert ze inzetten als patroon in plaats van als leuke werkvorm. Van trucje naar houding: kinderen die zichzelf gaan afvragen 'waarom denk ik dat?' en 'welk bewijs heb ik hiervoor?'.
We selecteren daarnaast de routines die uitstekend werken op een AI-antwoord: dezelfde routine, een nieuw soort tekst.
En we ervaren samen een Socratisch gesprek, met de tools en materialen om ook met jouw kinderen filosofisch na te denken over vragen waar geen antwoord op bestaat. Juist dat gesprek is wat een machine niet kan voeren: samen twijfelen, stil zijn, en aan iemands gezicht zien dat hij nog niet overtuigd is.
Na de training kan je:
Weten (inzicht en kennis)
-
de zes kernvaardigheden en de drie pijlers van het Intellectueel Kompas uitleggen en toepassen;
-
uitleggen wat automation bias, vleierij en hallucinatie zijn, waarom ze uit het systeem zelf voortkomen en waarom waarschuwen alleen niet werkt;
-
de valkuil van heldere woorden benoemen: waarom duidelijkheid als norm de andere normen kan maskeren;
-
uitleggen waarom kinderen als niet-experts structureel het grootste risico op goedgelovigheid lopen;
-
het doel van afstemming benoemen en de twee faalvormen onderscheiden.
Kunnen (vaardigheden en oog)
-
een redenering ontleden naar doel, perspectief, vooronderstellingen en consequenties, ook bij een tekst zonder auteur;
-
de intellectuele normen als meetlat hanteren en er kritische denkopdrachten mee formuleren;
-
denkroutines selecteren en inzetten die passen bij de gewenste denkbeweging, inclusief routines die op AI-output werken;
-
een Socratisch gesprek voorbereiden en begeleiden met kinderen vanaf vier jaar;
-
drogredenen en denkfouten herkennen, inclusief de AI-specifieke varianten;
-
AI inzetten als tegenspreker in plaats van als bevestiger, met promptpatronen die vleierij tegengaan.
Doen (handelen in de praktijk)
-
denkroutines als vast patroon in het bestaande curriculum integreren, niet als losse werkvorm;
-
controle en verantwoording inbouwen in opdrachten waarin kinderen AI gebruiken;
-
een cultuur van denken opbouwen waarin 'waarom denk ik dat?' een gewone vraag is;
-
een persoonlijk plan uitvoeren: morgen, na een blok, over een jaar.
Voorleven (houding en ethos)
-
hardop en zichtbaar twijfelen aan output, ook aan die van jezelf;
-
intellectuele bescheidenheid tonen door te zeggen dat je iets niet weet;
-
een kind dat jou tegenspreekt belonen in plaats van corrigeren.
Algemene gegevens
Datum:
Vrijdag 22 en zaterdag 23 januari 2027
Prijs: €350,-
Doelgroep: leraren, plusklasbegeleiders, begaafdheidsspecialisten, onderwijsvernieuwers
Locatie:
Buitenplaats de Bergse Bossen
Traaij 299, 3971 GM Driebergen
LET OP!
Na inschrijving ontvang je zo spoedig mogelijk de officiële bevestiging van je inschrijving en de factuur. Vanaf dat moment is een plek gereserveerd. De inschrijving is pas definitief nadat de factuur is betaald. Beschikbare plekken worden gevuld op basis van betalingsdatum (niet inschrijfdatum)